گنبد نمکی چیست؟ چگونه شکل می گیرند؟

» گنبد نمکی چیست؟ چگونه شکل می گیرند؟

گنبد نمکی چیست و چرا گنبدهای نمکی از نظر اقتصادی مهم هستند؟

گنبد نمکی تپه یا ستونی از نمک است که به سمت بالا در رسوبات پوشانده شده نفوذ کرده است. گنبدهای نمکی می توانند در یک حوضه رسوبی تشکیل شوند که لایه ضخیمی از نمک توسط رسوبات جوان با ضخامت قابل توجه پوشانده شود.گنبد نمکی نوعی گنبد ساختاری است که وقتی بستر ضخیمی از مواد معدنی تبخیری (عمدتا نمک یا هالیت) که در عمق یافت می شود به صورت عمودی به لایه های سنگی اطراف نفوذ کرده و یک دیپیر ایجاد می کند ، تشکیل می شود.

فهرست های آزمایشی کشورهای عضو به منظور اطمینان از شفافیت ، دسترسی به اطلاعات و تسهیل هماهنگی لیست های آزمایشی در سطح منطقه ای و موضوعی ، توسط مرکز میراث جهانی منتشر می شود.

تنها مسئولیت محتوای هر لیست آزمایشی به عهده دولت طرف مربوطه است. انتشار فهرست های آزمایشی به معنای ابراز عقاید کمیته میراث جهانی یا مرکز میراث جهانی یا دبیرخانه یونسکو در مورد وضعیت حقوقی هر کشور ، قلمرو ، شهر یا منطقه یا مرزهای آن نیست. نام املاک به زبانی که توسط دولت عضو ارسال شده است ذکر شده است

گنبدهای نمکی را می توان در مناطق جنوبی ، جنوب غربی و مرکزی ایران مشاهده کرد. گنبدهای نمکی یکی از واحدهای اصلی ژئومورفولوژی ساختاری ایران است. کسانی که بیشترین تراکم را دارند در مناطق زاگرس تاشو ، منطقه خلیج فارس و بندرت در ایران مرکزی و آذربایجان تشکیل می شوند. ناحیه اصلی گنبدها از سازند هرمز مربوط به مادون کامبرین است. گنبدهای نمکی در مرکز ایران با نهشته های ائوسن ، سازند سرخ پایین و پایه سازند سرخ فوقانی مرتبط است. استان فارس از نظر فراوانی گنبدهای نمکی رتبه نخست را دارد. سپس ، به ترتیب ، بیشترین فرکانس ها ، استان های هرمزگان ، کرمان ،سمنان و قم است. برخی از جزایر خلیج فارس از جمله هرمز ، لارک و هنگام به طور عمده از این گنبدهای نمکی تشکیل شده اند.

برخی از گنبدهای نمکی ایران در جهان بی نظیر است. گنبد نمکی جاشک در شهرستان بوشهر ، نمکدان در جزیره قشم ، کنار سیاه و جهانی در استان فارس ، انگوران در زنجان و قم در شهرستان قم وجود دارد. این گنبدهای نمکی هویت شکل سرزمین را مشخص کرده اند و به راحتی می توان از ویژگی های اطراف آن را تشخیص داد. ویژگی های حاصل از این فرم های زمینی بسیار متنوع ، زیبا و منحصر به فرد است. آنها نشان دهنده یک روند تکامل زمین شناسی خاص هستند. این گنبدهای نمکی دارای ریخت شناسی های مختلف کارستی از جمله غارها و آبشارها و همچنین یخچال های طبیعی نمک هستند. 

گنبد نمکی چیست؟ چگونه شکل می گیرند؟

توجیه ارزش جهانی برجسته

در هیچ کجای دنیا چنین تجمعی از گنبدهای نمکی دیده نمی شود. فقط در قسمت جنوبی کوههای زاگرس ، بیش از 130 گنبد نمکی وجود دارد که ساختار کوههای زاگرس را به عنوان یکی از مهمترین سیستمهای تاشو ساده در جهان تحت تأثیر قرار داده است. گنبدهای نمکی ایران از نظر تنوع ، شکل و روش شکل گیری و توسعه بی نظیر هستند. وجود طولانی ترین غار نمکی در جهان با عمق بیش از 6400 متر در کوه نمک ، وجود یخچال های نمکی ، آبشارهای نمکی ، دره های نمکی ، فروچاله های کارستی ، گل مین و شکل های قارچی و گل کلم ، چشمه های نمکی از ویژگی های منحصر به فرد گنبدهای نمکی است. در همین حال ، از طریق نیمه شمالی ایران ، گنبدهای نمکی دارای سنگ های کلاه دار زیبایی و منظره ای منحصر به فرد به این منطقه بخشیده است که بندرت در مناطق دیگر جهان یافت می شود. در بسیاری از این گنبدهای نمکی ، رخنمون بر فراز سنگهای نمکی ظاهر شده است که مناظر خیره کننده ای را به نمایش می گذارد. از طرف دیگر ، در طی روند حرکت گنبدهای نمکی به سمت بالا ، رسوبات و سنگهای دوره های مختلف زمین شناسی با نمک و از طریق حاشیه به سمت بالا حرکت کرده است که مناظر نفیس سازندهای تجمع از دوره های مختلف با منشا متفاوت تشکیل شده است.

گنبدهای نمکی ایران از ویژگی های برجسته جهان و غار نمک در گنبد نمکی قشم طولانی ترین غار نمکی جهان است.هم یک ویژگی زمین شناسی (دیاپیریسم) است و هم یک ویژگی ژئومورفولوژیک که با حرکت رو به بالا لایه های نمکی پایین به سطح ایجاد می شود. دیاپیریسم فرایندی است که طی آن موادی که وزن مخصوص کمتری دارند لایه های فوقانی را می شکنند و در سطح ظاهر می شوند. این پدیده زمین شناسی با روند شکل گیری و تنوع در شکل و سن نشانگر دو فرایند متمایز زمین شناسی و ژئومورفولوژی است. در حقیقت ، آنها نمونه بارز تحول تاریخ زمین شناسی را نشان می دهند.

گنبدهای نمکی ایران در فاصله زیادی تا مظاهر رشد انسانی واقع شده اندو به نظر می رسد نسبتاً بکر هستند. بنابراین، آنها صداقت خود را به عنوان نمونه قابل توجهی از ویژگی های جهان حفظ کردند.

گنبدهای نمکی دارای ویژگی های یکپارچگی ، حفاظت و مدیریت بر اساس دستورالعمل های عملیاتی برای اجرای کنوانسیون میراث جهانی هستند. ویژگی های گنبدهای نمکی دارای خواص دست نخورده ، شرایط طبیعی ، محیط بکر و زیبایی بی نظیر است. از آنجا که مجموعه ای از ویژگی های گنبدهای نمکی از تنوع بالایی در مراحل تکامل و فرآیند های شکل گیری برخوردار است ، این ویژگی ها دارای تمام خصوصیات و سالم هستند.

Back to the Basics: Salt Domes | Dome Energy

مقایسه با سایر خصوصیات مشابه

در واقع ، گنبدهای نمکی ایران نمونه های استثنایی و منحصر به فردی از تکتونیک نمک در جهان ، به ویژه گنبدهای نمکی در استان فارس هستند. گنبدهای نمکی جزیره قشم بی نظیرترین و مشخص ترین گنبدهای نمکی جهان است. گنبدهای نمکی ایران دارای انواع ویژگی های کارستی نمک در جهان است. آنها را با ایالات متحده آمریکا و ترکمنستان و در شرق منطقه مدیترانه می توانید مقایسه کنید.

گنبد نمکی جاشک (دشتی) : این گنبد که سرآمد گنبد های خاورمیانه می باشد، درست بین شهرستان دیر و دشتی در استان بوشهر قرار گرفته است، گنبد برافراشته و بسیار وسیع، شکل هایی به غایت زیبا که همگی بر اثر رسوبات نمک درست شده اند .غار ها و آبشارهای دیدنی که خبر از قدمت چند هزارساله شان که بر اثر مدت زمان بسیار طولانی با خرد شدن لایه های نمکی به وجود آمده اند. بر پیکره این غارها به وضوح میتوان بلورهای نمک را مشاهده کرد، این گنبد نمکی جاشک یکی از مهم ترین جاذبه های توریستی وگردشگری استان بوشهر تبدیل شده است.

 گنبد نمکی یزدان قم : دومین گنبد نمکی معروف و جاذبه ای با کار کرد های متعدد درمانی، گردشگری و معدنی است. این گنبد در کوه یزدان و در استان قم واقع شده است که جلوه ونمای خاصی به این منطقه داده است، از نکات بارز و مهم این گنبد وجود معدنی است که در این گنبد قرار دارد. رنگ های این گنبد رسوبات نمکی باعث شده که پیکره این گنبد به رنگ های قرمز، ارغوانی ، خاکستری و غیره در بیایید از خاصیت درمانی این گنبد که باعث شده هر ساله افراد زیادی به این مکان سفر کنند.

گنبد نمکی نهند :این گنبد ها سراسر ایران پراکنده شده اند گنبد نمکی نهند هم گواه همین ماجرا می باشد، گنبد در جنوب باختر و در دهکده ای به نام نهند قرار گرفته است. لایه های نمکی به اشکال قارچ هایی به رنگ قرمز و منظره زیبایی را شکل دهند.

گنبد نمکی قره آغاج :این گنبد نمکی هم در 7 کیلومتری باختر قرار گرفته است ودرست مثل گنبد نمکی نهند رگه هایی از رنگ های قرمز و خاکستری دیده می شود.

گنبد نمکی شور دره تبریز : این گنبد زیبا که در هشت کیلومتری شمال تبریز قرار دارد یکی از جاذبه های گردشگری تبریز به شمار می رود که رسوبات نمکی رنگ این گنبد را به صورتی، خاکستری وقهوه ایی تغییر داده و شکل زیبایی را به وجود آورده است.

گنبد نمکی خواجه : از گنبد نمکی های شمال کشور گنبد خواجه است گنبدی که یک وجه اشتراک با گنبد نمکی یزدان غم دارد و آن هم وجود رنگ های ارغوانی، قرمز و خاکستری زیبایی گنبد است که به سرحد کمال رسانده است.

گنبد نمکی کرموستیج: این پدیده طبیعی در استان فارس و شهرستان لار واقع شده است رسوبات نمکی در این منطقه تبدیل به حفره های بزرگی و غار های زیبایی شده است که این گنبد را تبدیل به یک جاذبه گردشگری کرده است.

گنبد نمکی کنارسیاه: این گنبد که در فیروز آباد قرار دارد یک مزیت بسیار مهم دارد ودرست در میان انبوهی از نمک جویبارهایی با آب شیرین روان شده اند و تعجب همگان را بر انگیخته است و همچنین افراد زیادی برای نظاره این پدیده حیرت بر انگیز به شهر تاریخی فیروزآباد بیایند.

گنبد نمکی بزنجان: استان کرمان هم از وجود گنبد های نمکی بی بهره نیست و ورقه های نمکی در این شهر به شکل تپه ها و دایره ای شکل تشکیل شده اند.

This spectacular dome is one of the most beautiful specimen of it's kind.  Jashak salt dome is one of the largest and the mos… | Natural landmarks,  Sedimentary, Iran

تعداد گنبد های نمکی ایران بسیار زیاد می باشد و این پدیده های طبیعی عبارتند از: گنبد نمکی جعفریه قم،گنبد نمکی مورجان فیروزآباد،گنبد نمکی جزیره فارو،گنبد نمکی بستک(هرمزگان)، گنبد نمکی دارابگرد(داراب)، گنبد نمکی جزیره ابو موسی، گنبد نمکی کهنه (لار)، گنبد نمکی بستانه (بندر لنگه)، گنبد نمکی بربالا (لار)، گنبد نمکی حمیران (بندر لنگه)، گنبد نمکی لمزان (هرمزگان) ، گنبد نمکی رستاق (هرمزگان)، گنبد نمکی کوه پوزه (بندر لنگه) و گنبد نمکی تازه کند در آذربایجان غربی می باشد.

گنبد نمکی داربست: این گنبد نمکی در بندر عباس است که در انحصار یک محیط دایره ای شکل در آمده است و در این معدن مهم بلور های نمکی قابل توجهی و اکسید آهن یافت می شود.

شهرهای جنوبی ایران سهم بیشتری در داشتن این پدیده طبیعی زیبا دارند و شهرهایی مثل بوشهر، هرمزگان و جزیره هرمز به داشتن بزرگترین، زیباترین و چشم نواز ترین گنبد های نمکی خاور میانه معروف هستند.هسته مرکزی این گنبدها از سنگ تشکیل می شود که به دلیل وجود مخازن نفتی، پتاس، آهن و نمک، ارزش اقتصادی بالایی دارند.

دویست گنبد نمکی در زاگرس تأیید شده است که برخی از آن ها دارای رخنمون درسطح و برخی دیگر فاقد رخنمون می باشند. اهمیت اقتصادی گنبدهای نمکی از لحاظ وجود ذخایری از کانی های فلزی، غیر فلزی و ذخایر هیدروکربوری در آنها می باشد.

ذخایر فلزی شامل : اورانیوم، پتاس، آهن (خاک سرخ)، عناصر نادر خاکی وجود دارد.

ذخایر غیر فلزی در گنبدهایی نظیر

هرمز، قشم ،بستانه، گچین شامل : نمک، گوگرد، ید، می باشد.تمام گنبدهای نمکی موجود در جنوب و جنوب غرب ایران در بخش های شرقی و جنوبی واحد ساختاری زاگرس چین خورده قرار دارند

نمک به خاطر وزن مخصوص کمتر نسبت به لایه های خود بر اثر تحریکاتی مانند فشارهای تکتونیکی با ایجاد گسله در طبقات رویی، ‌به سمت بالا حرکت کرده و در سطح زمین ظاهر می شود. اهدافی که در این تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد به قرار زیر است.

مشخص نمودن نحوه تشکیل نمک.

مشخص نمودن بالا آمدگی لایه های نمک و تشکیل گنبد های نمکی

ویژگی های سازند هرمز

پراکندگی جغرافیایی گنبدهای نمکی در ایران بر اساس نتایج به دست آمده منشاء دیاپیرها متفاوت است و در مورد نحوه تشکیل آن نظرات متفاوتی ارائه شده است

نظریه رومانیایی

فرضیه تکتونیک

فرضیه آتشفشانی

گنبدهای نمکی می توانند جاذبه های گردشگری زیبا و جذابی برای مسافران باشند به شرطی که به خوبی از آن ها محافظت شود. در طول چند سال اخیر برخی از گنبدهای نمکی برای استخراج نمک به دست بخش خصوصی سپرده شده اند و همین امر اعتراض دوستداران محیط زیست را به همراه داشته است.

Jashak Salt Dome | Visit Iran


آخرین مطالب این وبلاگ



تعمیر پکیج در شیرازتعمیر پکیج در شیرازتعمیر برد پکیج در شیراز
ساخت وبلاگساخت وبلاگساخت وبلاگ رایگان
ثبت آگهی رایگان ثبت آگهی رایگان درج آگهی ویژه در بالون آگهی
استخدام نویسنده آنلایناستخدام نویسنده آنلایناستخدام نویسنده غیر حضوری



  ساخت وبلاگ